Cờ đam
Ăn hết quân đối phương, hoặc dồn đối phương vào thế không còn nước đi hợp lệ, là ván cờ thuộc về bạn.
Cách chơi cờ đam
Cờ đam chơi trên các ô tối của bàn cờ ô vuông: quân đi chéo về phía trước mỗi lần một ô, và ăn quân bằng cách nhảy qua một quân đối phương đứng kề để đáp xuống ô trống phía sau. Nếu cùng quân đó còn nhảy tiếp được thì chuỗi ăn quân tiếp tục ngay trong lượt ấy – và ăn quân không phải tùy ý mà là bắt buộc, chính luật này quyết định phần lớn các ván cờ. Quân nào đi tới hàng cuối bên kia sẽ được phong vua. Ở đây có ba bộ luật để chọn: Kiểu Mỹ trên bàn 8×8, quân thường chỉ ăn về phía trước và vua đi từng ô một; Kiểu Nga trên bàn 8×8, quân thường ăn được cả về phía sau và vua đi xa hết cả đường chéo; và Quốc tế trên bàn 10×10, vua đi xa cùng luật ăn tối đa, buộc bạn chọn đường ăn được nhiều quân nhất. Bạn thắng khi ăn hết quân đối phương hoặc khiến đối phương hết nước đi.
Đôi nét lịch sử cờ đam
Cờ đam có nguồn gốc từ alquerque, một trò chơi ăn quân cổ hơn, được ghi lại trong Libro de los Juegos – cuốn sách do vua Alfonso X xứ Castile cho soạn năm 1283. Khoảng năm 1100, có lẽ ở miền nam nước Pháp, người ta đưa trò này lên bàn cờ vua và giữ nguyên cách đi chéo. Năm 1756, William Payne viết cuốn sách đầu tiên bằng tiếng Anh về cờ đam, với lời đề tặng do Samuel Johnson chấp bút. Năm 2007, nhóm của Jonathan Schaeffer tại Đại học Alberta đã giải trọn vẹn cờ đam kiểu Mỹ: nếu cả hai bên chơi hoàn hảo, ván cờ sẽ hòa.
Lợi ích khi chơi cờ đam
Cờ đam trông đơn giản nhưng không tha cho sự cẩu thả, nên là bài luyện tính trước rất tốt. Vì ăn quân là bắt buộc, nước đáp của đối phương đoán trước được, nên bạn có thể tính trọn một chuỗi nước đi và thấy chính xác nó dẫn tới đâu. Trò này còn dạy cách thí quân – bỏ một quân để ăn lại hai là ý tưởng trung tâm của cờ đam. Mười cấp độ bot giúp bạn đặt sức kháng cự đúng ở mức bài học ấy thấm được, còn các cấp thấp thì hớ quân y như người mới tập.
Mẹo và nguyên tắc để thắng cờ đam
Dồn quân về trung tâm, nơi quân có nhiều đường nhảy hơn và khó bị ép vào mép bàn hơn. Giữ nguyên hàng cuối chừng nào còn giữ được thoải mái, vì những quân đó ngăn đối phương phong vua. Khi hơn một quân, hãy đổi quân mỗi khi có dịp – mỗi lần đổi, lợi thế của bạn lại chiếm phần lớn hơn trong số quân còn lại. Và tìm những đòn một đổi hai: vì ăn quân là bắt buộc, dâng một quân có thể kéo quân đối phương đến đúng chỗ để bạn nhảy ăn hai lần.
Cờ đam và cờ vây: ăn quân, thí quân và giá trị của một quân cờ
Cả hai trò đều xoay quanh việc ăn quân, và đều thưởng cho người biết phân biệt quân còn giá trị với quân đã hết tác dụng. Trong cờ đam, bạn tính các cuộc đổi quân: quân này đổi quân kia, và sau đó ai được lợi hơn. Cờ vây cũng ăn quân, nhưng theo cách khác: lấy hết đường thoát (khí) của chúng, và đến cuối ván, quân bị ăn được tính trừ vào bên mất quân. Nếu thích sự tương đồng này, hãy chuyển kiểu bàn cờ sang “Quân cờ vây” và học luật cờ vây.
