Jubango
Loạt đấu mười ván
Jubango là thể thức thi đấu mười ván giữa hai kỳ thủ. Ngày trước, người ta dùng thể thức này để đo trình độ hơn kém, và mức chấp có thể thay đổi ngay trong loạt trận. Những cuộc so tài như vậy rất danh giá, là một phần cốt lõi của cờ vây thi đấu, nhất là thời Edo và thời Meiji.
Nguồn gốc và cách dùng thời xưa
Jubango nổi danh từ thời Edo, đặc biệt trong những trận thách đấu đặt cược lớn. Thay vì dùng komi, các trận này thường theo thể thức uchikomi: mức chấp thay đổi theo kết quả. Một bên thắng vượt trội thì người ta chỉnh lại mức chấp, khiến cuộc đua luôn căng và khó đoán.
Sang thời Meiji, jubango chuyển thành các trận biểu diễn để kỳ thủ nhà nghề phô diễn tay nghề. Có loạt đấu dùng để dạy cờ, có loạt là sự kiện công chúng với nhà tài trợ hẳn hoi. Đến thế kỷ 20, jubango thành sự kiện truyền thông lớn, thường do các tòa báo đứng ra tài trợ, nhờ vậy càng thêm nổi tiếng.
Thắng một jubango là thành tựu lớn, đủ để khẳng định vị thế mạnh nhất một thời. Thắng áp đảo, nhất là thắng tới mức ép đối thủ phải nhận chấp, là dấu ấn rõ ràng của kẻ trên cơ. Nổi tiếng nhất là những loạt jubango giữa Go Seigen với các danh thủ Nhật Bản, những loạt trận đã định hình làng cờ chuyên nghiệp giữa thế kỷ 20.
Jubango đi vào lịch sử
Rất nhiều huyền thoại từng bước vào những cuộc so tài nặng ký này, phô diễn cả tay nghề lẫn ý chí. Vài loạt tiêu biểu:
- Go Seigen vs. Kitani Minoru (1939–41): loạt trận định danh, đưa Go Seigen lên vị trí số một thời ấy. Sau đó ông còn đánh hàng loạt jubango với những kỳ thủ mạnh nhất đương thời, hạ hết, rồi ghi tên mình vào hàng vĩ đại nhất lịch sử cờ vây.
- Honinbo Shuei vs. Murase Shuho (1884–86): loạt trận hòa giải quan trọng giữa hai danh thủ thời Meiji, cho thấy tinh thần đua tranh của thời ấy.
- Go Seigen vs. Hashimoto Utaro (1946–48): cú trở lại của Go Seigen sau Thế chiến thứ hai, lấy lại ngôi số một.
Ngày nay jubango hiếm gặp, nhưng vẫn rất danh giá. Ví dụ đáng nhớ nhất thời hiện đại là loạt jubango năm 2014 giữa Lee Sedol và Gu Li, hai kỳ thủ mạnh nhất thế kỷ 21. Cuộc kình địch nảy lửa và lối chơi đỉnh cao của họ khiến cả làng cờ dõi theo, chứng tỏ truyền thống jubango vẫn giữ một chỗ đứng riêng cho tới hôm nay.
Dù vậy, từ cuối thế kỷ 20 jubango thưa dần, nhường chỗ cho các thể thức hiện đại như những trận tranh danh hiệu đánh theo loạt. Người ta vẫn nhớ jubango như một cột mốc của lịch sử cờ vây, nhưng loạt đấu dài như thế giờ hiếm hoi trong làng cờ nhà nghề, chỉ dành cho dịp đặc biệt hoặc những cuộc kình địch đi vào lịch sử.