8 sai lầm cản bước tiến bộ trong cờ vây

Người chơi cờ vây rất hay sa vào những cái bẫy quen thuộc làm chậm đà tiến bộ. Trong bài này, Alexander Dinerstein điểm mặt các lỗi thường gặp và chỉ cách khắc phục.

Chơi thực chiến quá ít

Ngay cả những kỳ thủ mạnh nhất châu Âu cũng vướng chuyện này. So với các kỳ thủ hàng đầu châu Á, số ván thi đấu mỗi năm của họ chỉ bằng chưa tới một phần ba. Chơi online có thể bù phần nào, nhưng khó giữ động lực và cũng khó tìm đối thủ cho những ván cờ dài. Đọc sách và giải bài tập đều có ích, song muốn thực sự lên trình thì phải đi giải đều đặn.

Chơi online quá nhiều

Các server cờ vây nở rộ từ cuối những năm 90 đã góp phần làm nhiều câu lạc bộ ở châu Á lụi dần. Việc gì phải tới câu lạc bộ, ngồi trong phòng đầy khói thuốc, đánh đi đánh lại với đúng mấy người ấy, trong khi ở nhà vẫn chơi cờ vây online dễ dàng? Tiện, mà ngồi vào rồi thì rất khó dứt ra. Nhiều người mê cờ vây dành quá nhiều thời gian chơi online. Trên các server, không hiếm người chơi 10 kyu đánh hàng chục nghìn ván mà trình vẫn giậm chân tại chỗ. Đánh 30 ván cờ chớp mỗi ngày không làm bạn mạnh lên. Tốt hơn là giới hạn 2–3 ván mỗi ngày, và xem lại thật kỹ từng ván trước khi bắt ván mới.

Giải bài tập quá sức mình

Mình từng thấy nhiều người lao vào những bài tập vượt xa trình độ của họ – kết quả là bực bội mà chẳng thu được bao nhiêu. Giải thật nhiều bài dễ hơn lại có ích hơn nhiều: vừa luyện đọc cờ, vừa luyện đánh giá thế trận. Mỗi bài tập đừng ngồi quá 5 phút; xem đáp án cũng không sao, thậm chí còn có ích. Ít lâu sau hãy quay lại chính những bài đó để hiểu và nhớ lời giải kỹ hơn.

Đây là ví dụ về một bài tập cực khó – nghe nói ngay cả Toya Akira cũng phải vò đầu 

Thời gian mỗi nước đi không hợp lý

Ván cờ chỉ có 10 giây mỗi nước gần như không giúp gì cho tiến bộ. Muốn chơi tốt hơn dưới sức ép thời gian ở giải, hãy tập với mức thời gian tương tự. Ở phần lớn giải đấu tại châu Âu và Nga, mỗi nước đi có khoảng 30–60 giây.

Chọn sai đối thủ

Tốt nhất là đấu với người ngang trình hoặc mạnh hơn một chút. Đấu với người yếu hơn dễ khiến ta lười đi, còn đấu với người mạnh hơn hẳn lại dễ làm mất tự tin. Ngoài ra, đừng lạm dụng cờ chấp.

Sa đà vào học thuộc định thức

Khó mà không thương những người đã bỏ công thuộc lòng hàng vạn định thức (joseki), để rồi thấy phần lớn trong số đó thành lỗi thời sau AlphaGo. Muốn học định thức, hãy dùng cơ sở dữ liệu ván đấu thay vì sách cũ (kiểu 38 Basic Joseki ra đời từ những năm 70). Cách đúng là học một định thức, đem vào ván thật, rồi phân tích kết quả. Nhồi thật nhiều định thức chỉ rèn trí nhớ – có ích đấy, nhưng chưa chắc giúp bạn đánh hay hơn.

Bỏ qua khâu xem lại ván

Phân tích ván mình đã chơi là một trong những cách tiến bộ giá trị nhất, nhất là khi có thầy hoặc phần mềm cùng xem. Hãy tập thói quen xem lại mọi ván, kể cả ván thắng – trong đó thường vẫn có lỗi.

Xem kỳ phổ chuyên nghiệp thiếu chọn lọc

Khi xem kỳ phổ chuyên nghiệp, tốt hơn là bám theo vài kỳ thủ cụ thể, thay vì lướt qua các ván ngẫu nhiên theo thứ tự thời gian. Những trang như Go4Go hay app Android của họ là nguồn rất tốt. Hãy chọn vài danh thủ mình ngưỡng mộ, tìm hiểu tiểu sử và phong cách chơi của họ, rồi xem kỳ phổ có chủ đích. Trong ván đấu ở giải, thỉnh thoảng dừng lại một nhịp và tự hỏi: “Ở đây kỳ thủ mình thích, chẳng hạn Kato Masao, sẽ đi nước nào?” Rồi nhìn lại thế cờ bằng con mắt của người đó. 

Nếu chưa quen với các kỳ thủ chuyên nghiệp, hãy vào Sensei’s Library xem trang tổng hợp phong cách chơi cờ để chọn hình mẫu cho mình: thiên về lối đánh hung hãn, thích kỳ thủ chơi moyo, hay một phong cách khác.

Muốn tiến bộ trong cờ vây thì chỉ chơi thôi chưa đủ: còn cần phân tích cẩn thận, chọn đúng mức thử thách và để ý tới thói quen luyện tập. Chú trọng chất hơn lượng, giải bài tập vừa sức, xem lại cả ván của mình lẫn kỳ phổ chuyên nghiệp – làm được vậy thì tiến bộ sẽ rõ rệt. Những lời khuyên của Alexander Dinerstein là chỉ dẫn thiết thực để bạn tránh các lỗi phổ biến và đi tiếp trên đường tới chiến thắng.