Dörtleme
Taşlarınızı ızgaraya bırakın ve dördünü yan yana ilk siz dizin — bota ya da bir arkadaşınıza karşı, üç tahta boyutundan birinde.
Dörtleme Nasıl Oynanır?
Siz ve rakibiniz sırayla bir sütun seçersiniz; taş o sütundaki en alttaki boş hücreye düşer. Yani tam olarak hangi kareye oynayacağınızı değil, yalnızca sütunu seçersiniz. Yatay, dikey ya da çapraz dört taşı ilk dizen kazanır; tahta hiç dörtlü oluşmadan dolarsa oyun berabere biter. Bu sürüm ahşap bir tahtada siyah ve beyaz Go taşlarıyla oynanır ve tıpkı Go’da olduğu gibi ilk hamleyi Siyah yapar.
Klasik 7×6 tahtayı ya da daha geniş 8×7 ve 9×7 tahtalardan birini seçin. Taş bırakmak için bir sütuna tıklayın ya da dokunun; klavyeden sütun seçmek için 1’den 9’a kadar bir rakam tuşuna basın. Oyunlar beş galibiyete kadar süren bir maç olarak oynanır, yani tek bir şanslı sütun maçı belirlemez. Yarım kalan oyun tarayıcınızda saklanır: sekmeyi kapatsanız bile döndüğünüzde sizi bekler.
Bilgisayara ya da Arkadaşınıza Karşı Oynayın
Botun dört seviyesi var. “Başlangıç” gevşek oynar ve ara sıra bir tehdidi kaçırır; bu yüzden bir çocuk için adil bir ilk rakip. “Amatör”, tek hamlede gelen bir galibiyeti asla kaçırmaz ve sizin tek hamlelik galibiyetinizi de her zaman engeller, ama daha ötesine bakmaz. “İleri” beş hamle ilerisini hesaplar, “Usta” ise sekiz hamle (geniş tahtalarda altı); bu yüzden neredeyse hiç hata yapmaz. Bota karşı Siyah sizsiniz, yani ilk hamle her zaman sizin.
Bir arkadaşınızla oynamak için “İki oyuncu”yu seçin ve aynı telefonda ya da bilgisayarda sırayla oynayın. “Geri al” ve “İpucu” düğmeleri iki kişilik oyunlarda ve botun iki alt seviyesine karşı çalışır; böylece öğrenirken bir hamleyi geri alabilir ya da öneri isteyebilirsiniz. “İleri” ve “Usta” seviyelerinde bu kolaylıklar yok.
Dörtleme’nin Kısa Tarihi
Taşları yan yana dizmek, oyun dünyasının en eski fikirlerinden biri: XOX bunu kâğıt üzerinde yapar, gomoku Go tahtasında. Yerçekimi ise modern dokunuş: yedi sütun ve altı satırdan oluşan dik bir ızgaraya taş bırakılınca bu fikir 1970’lerde ailelerin gözde oyunu oldu. Dörtleme, bilgisayarla çözülen ilk klasiklerden biri de oldu: Ekim 1988’de James Dow Allen ve ondan bağımsız olarak Victor Allis, standart ızgarada ilk oyuncunun orta sütundan açarak kazanmayı garantileyebileceğini kanıtladı. Bu kanıt yalnızca o boyutlar için geçerli; tahta boyutu değişince hesap da değişir — buradaki üç boyutun nedeni de bu. Japonya’da oyunun adı yonmoku narabe, yani “dört taşı dizmek”; Go taşlarıyla oynanan beşli dizme oyunu gomoku narabe’nin akrabası.
Dörtleme Oynamanın Faydaları
Yerçekimi bu oyunu somut hesap için mükemmel bir antrenmana dönüştürüyor. Taşı istediğiniz yere koyamazsınız; bu yüzden her plan, hamlenizin hemen üstünde rakibinize ne bıraktığını hesaba katmak zorunda. Üç tahta boyutu daha nadir bir şey katıyor: küçük tahtada hep işe yarayan bir strateji, alan genişleyince sessizce çalışmayı bırakır.
Dörtleme’de Kazanmak İçin İpuçları ve İlkeler
Orta sütunu erkenden tutun; olası dörtlülerin en çoğunda o sütun yer alır. Rakibinizin dörtlüsünü tamamlayacak hücrenin hemen altına asla taş koymayın; bunun yerine, rakibin elinde kalan tek hamlelerin sizin kazanma hücrenizin hemen altına düştüğü pozisyonları hedefleyin. Kurulacak kalıp çifte tehdit: aynı anda iki ayrı dörtlü açan tek bir taş; rakip birini kapatırsa öteki açık kalır. Her hamlede çaprazları kontrol edin. Klasik 7×6 tahtada bir de satırları sayın: alttan sayınca ilk oyuncu tehditlerini tek numaralı satırlarda, ikinci oyuncu çift numaralı satırlarda ister; çünkü tahta dolarken bu tek-çift dengesi, kimin ötekinin kazanma hücresinin altına oynamak zorunda kalacağını belirler.
Dörtleme Hakkında Sorular
İlk oyuncu her zaman kazanabilir mi?
Klasik 7×6 tahtada evet — 1988’deki kanıtların gösterdiği gibi, orta sütundan başlayıp kusursuz oynarsa. Ama hiçbir insan kusursuz oynamaz, buradaki botların hiçbiri de; bu yüzden pratikte ikinci oyuncu da pek çok oyun kazanır. Kanıt, 8×7 ve 9×7 tahtalar hakkında hiçbir şey söylemez.
Gomoku ile aynı mı?
Hayır. Gomokuda taşı Go tahtasındaki herhangi bir boş noktaya koyarsınız ve beş taş dizmeniz gerekir; burada taşın nereye düşeceğine yerçekimi karar verdiği için dört yeter. Bu oyunu sevdiyseniz gomoku doğal bir sonraki adım; XOX ise aynı fikrin en küçük sürümü.
Ücretsiz mi?
Evet. Telefonda ya da bilgisayarda doğrudan tarayıcınızda çalışır; indirme de kayıt da gerekmez.
Dörtleme ve Go: Aynı Anda İki Tehdit
İki oyunun ortak fikri çifte tehdit. Dörtleme’de, rakibinizin ikisini birden kapatamayacağı iki kazanma hücresi yaratarak kazanırsınız. Go oyuncuları böyle bir duruma miai der: aynı değerde iki nokta; rakip hangisini alırsa siz ötekini alırsınız. İki oyunda da ustalık, tek hamlenin iki iş göreceği düzeni kurmakta. Elinizdeki taşlar zaten doğru taşlar: bota karşı birkaç dakikada öğrenebileceğiniz taş alma oyunu Atari Go‘yu deneyin, ardından Go’nun kurallarını öğrenin.
