XOX
Üçünü yan yana dizen kazanır — X’lere karşı O’lar ya da siyah Go taşlarına karşı beyazlar; bota ya da bir arkadaşınıza karşı.
XOX Nasıl Oynanır?
Tahta 3×3’lük bir ızgara. İki oyuncu sırayla boş bir kareye işaretini koyar; biri X, öteki O kullanır. Yatay, dikey ya da çapraz üç işaretini yan yana ilk dizen kazanır. Dokuz kare dolar da hiçbir sıra oluşmazsa oyun berabere biter. Kuralların tamamı bu kadar; çoğu insanın öğrendiği ilk strateji oyununun XOX olması da bu yüzden.
Burada klasik X ve O ile oynayabilir ya da “İşaretler” ayarından siyah ve beyaz Go taşlarına geçebilirsiniz. Oyunlar turlara bölünür ve galibiyetlerle beraberlikler sürekli sayılır: ilk turu X başlatır, sonrasında başlayan oyuncu her turda değişir; böylece ilk hamlenin avantajı hiçbir tarafta kalmaz. Bir kareye tıklayın ya da dokunun; isterseniz kareleri okuma sırasına göre karşılayan 1’den 9’a kadar rakam tuşlarını kullanın. “Geri al” ihtiyaç duyduğunuz her an bir hamleyi geri alır; mevcut tur ve skor da yeni bir oyun başlatana kadar kayıtlı kalır.
Bilgisayara ya da Arkadaşınıza Karşı Oynayın
Botun üç seviyesi var. “Kolay” çoğunlukla rastgele oynar: bir sırayı ancak arada bir tamamlar, engellemeyi de sık sık unutur; bu yüzden bir çocuk için yumuşak bir ilk rakip. “Orta”, kazanma fırsatını hiç kaçırmaz ve sizinkini her zaman engeller; dikkatsiz oynayan herkesi yenmeye bu yeter. “Zor” kusursuz oynar ve asla kaybetmez: ona karşı alabileceğiniz en iyi sonuç beraberlik, tur üstüne tur berabere kalabilmek de gerçek bir sınav. X ya da O olarak oynayın ya da “Rastgele”yi seçip kararı oyuna bırakın.
İki kişi oynamak için “İki oyuncu”yu seçin ve aynı telefonda ya da bilgisayarda sırayla oynayın: kâğıt kalem oyunu, bu kez kâğıtsız.
XOX’in Kısa Tarihi
Küçük bir ızgarada üçü yan yana dizme oyunları çok eski: Romalıların, her oyuncunun üçer çakıl taşıyla oynadığı terni lapilli adlı bir türünü bildiği söylenir. Kâğıt kalemle oynanan sürüm ise 19. yüzyılda Britanya’da noughts and crosses adıyla çoktan yerleşmişti; Amerikan adı tic-tac-toe daha sonra geldi. XOX, bilgisayarın oynadığı ilk oyunlardan biri de oldu: 1952’de A. S. Douglas, Cambridge’deki EDSAC bilgisayarı için OXO’yu yazdı. 1961’de Donald Michie, renkli boncuklarla dolu 304 kibrit kutusundan oluşan MENACE adlı bir “makine” kurdu; bu makine, kazandığı ve berabere kaldığı oyunların ardından fazladan boncukla ödüllendirilerek oyunu öğreniyordu.
XOX Oynamanın Faydaları
Oyun bu kadar küçük olduğu için, her strateji oyununda karşımıza çıkan iki fikri en açık biçimde burada görürsünüz: engellemek ve çatal kurmak. Bir çocuk birkaç oyunda rakibin yan yana iki işaretini durdurması gerektiğini, biraz sonra da aynı anda iki tehdit kurarak kazanabileceğini öğrenir. Doğru oynandığında oyun hep berabere biter; bunun nedenini çözmek — olası oyun sayısı yalnızca 255.168, tamamen kavranabilecek kadar az — bir oyunu sonuna kadar düşünmenin ilk dersi.
XOX’te Kazanmak İçin İpuçları ve İlkeler
Ortadan ya da bir köşeden açın: orta kare dört sıranın, köşe üç sıranın, kenar karesi ise yalnızca iki sıranın parçası. Rakibiniz köşeden açarsa ortayı alın; doğru oynayan birine karşı başka her yanıt kaybettirir. Ortadan açarsa bir köşe alın, asla kenar değil. O anda kazanamıyorsanız, kendi sıranızı kurmadan önce rakibin yan yana iki işaretini mutlaka engelleyin. Ve çatalı hedefleyin: aynı anda iki ayrı ikili kuran, böylece biri engellenince ötekini açık bırakan bir hamle. Engellemeyi bilen herkese karşı kazanmanın tek yolu bu.
XOX Hakkında Sorular
XOX’te her zaman kazanılabilir mi?
Hayır. İki oyuncu da doğru oynarsa her oyun berabere biter. Her zaman yapabileceğiniz şey kaybetmemek; tek bir hata yapan rakibe karşı ise çoğu zaman bir çatal kazandırır.
“Zor” seviyedeki bot yenilebilir mi?
Hayır, kusursuz oynuyor. Ona karşı alınabilecek en iyi sonuç beraberlik; “Kolay” ve “Orta”ya karşı ise galibiyetler sizi bekliyor.
Daha büyük bir sürümü var mı?
Dizme oyunları hızla büyür. Dörtleme yerçekimi ekler ve dört taş ister; gomoku ise koca bir Go tahtasında beş taş ister. İkisi de planlamayı, üç karenin ödüllendirebileceğinden çok daha fazla ödüllendirir.
XOX ve Go: Aynı Taşlar, Çok Daha Büyük Bir Tahta
İşaretleri Go taşlarına çevirdiğinizde, hâlâ ilk biçimiyle oynanan en eski masa oyununun malzemesini elinizde tutuyorsunuz. İki oyun arasındaki mesafe, Go’yu özel kılan şeyi gösteriyor: XOX’te olası oyun sayısı birkaç yüz bini geçmez ve sabırlı bir çocuk onu çözebilir; 19×19’luk Go tahtasında ise yaklaşık 2×10170 geçerli pozisyon var — gözlemlenebilir evrendeki atomlardan çok daha fazla — ve kimse onu çözemedi. Burada öğrendiğiniz çatal yolculuktan sağ çıkıyor: Go oyuncuları aynı anda iki tehdide miai der. Farkı birkaç dakikada hissetmek için ilk taşı alanın kazandığı Atari Go‘yu oynayın, ardından Go’nun kurallarını okuyun.
