Đọc cờ là sức mạnh: cách rèn khả năng đọc cờ trong cờ vây

Đọc cờ là cách người chơi cờ vây gọi việc tính trước một hoặc vài nước khi cân nhắc đi đâu tiếp theo. Ở môn khác, người ta có thể gọi bằng tên khác, chẳng hạn “tính toán”, nhưng bản chất thì vẫn thế: nghĩ trước vài nước, hình dung đối phương sẽ đỡ ra sao, rồi dựa vào đó mà chọn chỗ đặt quân. Có người còn nói đọc cờ là kỹ năng quan trọng nhất trong cờ vây, nên chẳng cần bàn thêm: đây là thứ rất đáng bỏ công rèn. Chỉ cần đọc xa hơn đối phương một hai nước thôi là đã có thể thắng đậm. Vậy thì chúng ta cùng xem có thể đọc cờ tốt lên bằng cách nào nhé.

Bạn có thấy nước cướp không?

Before we begin, I want to tell you about a weekend tournament game I played at the EGC 2024 in Toulouse. The game was roughly even, but I was quite low on time and couldn’t count accurately nor judge the endgame quickly. I wrongly went for an all-in type sequence in the fighting, hoping that something worked and hoping to gain back some time in the process. One situation involved laddering a few stones, which I will show below. As you can see in the simplified position, there are two ladders, and despite trying to read them out under time trouble and check for ladder breakers that might ruin them, I eventually gave up on that idea. Instead, I hoped to gain forcing moves and attack another group. It didn’t work out, and I later resigned, but after the game, my opponent asked if I’d seen the ko, which I also show you below.

Trong ván đó tôi không nhìn ra nước cướp, nhưng rồi hai bên cùng nhận ra là chẳng có nước dọa cướp nào đủ lớn để thắng cướp ấy. Đó cũng là một lý do khiến tôi muốn đọc cờ tốt hơn: đếm nhanh, đọc chuẩn, quyết định sáng suốt hơn khi cháy giờ, và nói rộng ra là ở mọi thời điểm của ván cờ.

Đọc cờ diễn ra như thế nào?

Thỉnh thoảng lại có người đang muốn tiến bộ hỏi: “Đọc cờ diễn ra như thế nào?” Lúc đọc, trong đầu hiện lên những gì: quân cờ, màu quân, hay các biến?

Câu trả lời hẳn là mỗi người một khác, vì mức độ hình dung của mỗi người không giống nhau. Có người dựng được rõ ràng cả bàn cờ lẫn quân cờ trong đầu, ít nhất là ở những tình huống như cờ thế. Ngược lại, đọc cờ cũng có thể chỉ là đặt lên bàn những dấu mờ mờ trong trí tưởng tượng: chỗ này quân đen, chỗ kia quân trắng, chứ không dựng thành hình ảnh sắc nét. Chẳng hạn ở thế cờ dưới đây có một tesuji ăn được hai quân đen. Với nhiều người, hình ảnh quân cờ không hiện lên rõ, trong đầu chỉ có ghi chú rằng nước này là Trắng, nước kia là Đen, cứ thế mà tiếp.

Hình dung được màu quân thì tốt, còn nếu không thì chỉ cần nhớ cứ mỗi quân lại đổi màu một lần, nhất là trong những chuỗi atari bắt buộc như trên. Quen tay với hình cờ hay với đòn đó rồi thì bấy nhiêu cũng đủ làm lối tắt để đọc hết chuỗi nước.

Làm sao để đọc cờ tốt hơn?

Hỏi phần lớn kỳ thủ mạnh, câu trả lời gần như chỉ có một: luyện tập! Cụ thể hơn, họ sẽ khuyên giải cờ thế (tsumego, tức các bài sống chết) hoặc bài tập cờ vây nói chung, vì đó là thứ thử thách khả năng đọc và dạy bạn thêm rất nhiều đòn mới để dùng trong ván thật.

Lời khuyên ấy chẳng có gì sai. Nhưng nếu bạn không thích cờ thế, hoặc đã luyện rất nhiều mà khả năng đọc vẫn giậm chân, thì có lẽ cần hướng đi cụ thể hơn để tìm ra và vá đúng chỗ yếu. Vậy nên chúng ta thử tách nhỏ vài mặt cốt lõi của việc đọc cờ, xem mỗi mặt rèn riêng được bằng bài tập nào.

Khả năng hình dung

Với một môn cờ như cờ vây, hình dung dĩ nhiên chiếm phần rất lớn. Hình dung càng rõ số quân trên bàn thì càng đoán trúng nước đi và ý đồ của đối phương. Nhờ đó bạn quyết được: kết quả của chuỗi nước này có vừa ý không, có thể thoát tiên (đi chỗ khác) hay chưa, hay cần đọc rộng thêm, sâu thêm.

Muốn rèn khả năng hình dung thì có khá nhiều cách. Như mọi bài tập khác, lặp đi lặp lại là thứ giúp tiến bộ nhiều nhất. Bạn có thể tập riêng với cờ vây, với các môn cờ khác, hoặc chỉ là tập dựng hình ảnh mọi vật cho rõ nét hơn; nhưng ở đây chúng ta sẽ bám vào phần luyện hình dung gắn thẳng với cờ vây.

Mới bắt đầu thì hãy thử hình dung những hình cờ cơ bản trên bàn, lúc nhìn ra chỗ khác hoặc nhắm mắt lại. Làm được rồi thì dựng thêm cả khoảng trống quanh quân cờ chứ không chỉ riêng quân: trong cờ vây, đó mới là chỗ để hình dung khí và các đòn ăn quân.

Cờ thế bịt mắt

Khi đã dựng được vài hình cờ cơ bản cùng khí của chúng, có thể thử giải cờ thế “bịt mắt” để rèn khả năng hình dung. Những bài này không cần phức tạp, thậm chí nên dễ hơn hẳn mức cờ thế thường ngày nếu bạn chưa quen kiểu tập này. Cách làm như sau:

• Nhìn kỹ thế cờ ban đầu và bắt đầu nhớ các hình.
• Dựng hình ảnh quân cờ trong đầu, rồi nhìn đi chỗ khác hoặc nhắm mắt mà vẫn giữ được thế cờ ấy.
• Lúc nào mất hình ảnh thì dựng lại trong đầu; không dựng nổi thì nhìn lại bàn cờ cho đến khi hình dung lại được.
• Giải cờ thế mà không nhìn bàn cờ.
• Đi lại trong đầu càng nhiều nước của lời giải càng tốt, cho tới hết biến.

Dưới đây là vài bài ngắn để thử hình dung; dễ quá thì bạn cứ tự chọn bài khác.

Nói chung đừng khắt khe với mình quá: luyện được chút nào, tiến bộ chút nào cũng là tốt. Nếu giải cờ thế rất nhẹ nhàng khi nhìn bàn, mà không nhìn lại khó hình dung, thì kiểu tập này hợp với bạn.

Cờ vây một màu

Một chuyện nữa hay xảy ra: đọc được một lúc thì không nhớ nổi trên bàn đang có những quân nào, hay quân ở chỗ kia màu gì. Điển hình là đọc dở một chuỗi nước rồi bỗng phân vân đám quân này còn mấy khí, thế là phải đọc lại từ đầu mới nhớ ra.

Trong cờ vây một màu, hai bên dùng chung một màu quân, chẳng hạn màu trắng, và phải tự nhớ quân nào là của mình. Nghe thì rối, nhưng nếu đã chơi cờ vây một thời gian, có khi bạn sẽ ngạc nhiên vì mình nhớ được nhiều đến vậy! 

Lỡ quên quân nào thật ra là đen, quân nào là trắng, cách gỡ là đi lại trong đầu chuỗi nước đã đặt những quân ấy để lần ra màu của từng quân. Việc này y hệt đọc cờ, chỉ khác là tập trung vào màu quân. Nếu đúng là bạn đang vướng chỗ đó thì kiểu luyện này sẽ giúp ích.

Cách chơi cờ vây một màu dễ nhất là thách đấu bot trên OGS một ván 9×9. Chọn ván không tính hạng để khỏi bận tâm thắng thua; bot cũng chẳng phiền nếu bạn đầu hàng giữa chừng hay không giữ đúng một màu suốt ván – tùy mình thôi. OGS còn cho đổi màu quân, thậm chí đặt cả quân đen lẫn quân trắng về cùng một màu. Cách làm như sau:

Rê chuột hoặc chạm vào tên tài khoản hay biểu tượng ở góc trên bên phải màn hình, bạn sẽ thấy các tùy chọn về quân cờ. Bấm “More options” là chọn được màu riêng cho cả hai loại quân, thậm chí dùng ảnh tự chọn. Gần đây phần này nằm trong mục cài đặt, ở đó còn nhiều thiết lập khác nữa.

Đếm khí

Khi đọc các biến trong cờ vây, không chỉ phải theo dõi quân đã đặt ở đâu, mà còn phải nắm số khí của từng đám quân liên quan. Rất nhiều đòn trong cờ vây dựa vào thế thiếu khí, nên nhận ra chúng ngay lúc đọc là điều tối quan trọng.

Nếu trong ván bạn hay lạc mất số khí, hãy tìm đến một dạng bài riêng gọi là damezumari (ダメヅマリ), tức bài tập thiếu khí. Dạng này buộc người giải phải hình dung và bám sát từng cái khí. Có nắm chắc khí thì mới ăn được quân, nối được quân, mới cho đám quân của mình sống hay giết được đám quân đối phương nhờ thế thiếu khí. Chẳng hạn rất nhiều bài tesuji xoay quanh chuyện thiếu khí: quân dính khóa quân hay dính chinh quân lỏng thì không chạy nổi, chính vì khí đã cạn. Nhiều kỹ thuật trong cờ thế cũng dựa vào đúng chỗ đó.

Có khi bạn tìm được hẳn sách và bộ bài tập chuyên về thiếu khí, có khi phải tự để ý mà nhặt ra. Lúc nào bắt đầu luyện cũng là đúng lúc; khi đọc cờ, hãy tự hỏi:

• How many liberties does this group have?
• After this move, have I increased or decreased a group’s liberties?
• How many moves does it take to capture this group? (sometimes counting liberties means more than just counting the empty points adjacent to the group)

Dưới đây là vài bài mẫu, thử xem bạn có nhìn ra chỗ thiếu khí không.

Lối tắt khi đọc cờ

Tự luyện ở nhà thì đọc bao lâu cũng được, nhưng vào ván thật có đồng hồ, thời gian luôn eo hẹp. Đọc vừa nhanh vừa chuẩn vì thế là một lợi thế lớn. Dưới đây là vài lối tắt để tận dụng; biết đâu chúng còn gợi ý cho bạn tự nghĩ ra những lối tắt riêng. Có điều, lối tắt giúp đọc nhanh nhưng một giả định sai cũng đủ dẫn tới thảm họa. Nên lời khuyên chung vẫn là: “Còn ngờ thì cứ đọc cho hết.”

Chinh quân 

Chinh quân xuất hiện rất nhiều trong các ván cờ vây, mà cũng thuộc loại chuỗi nước dài nhất phải đọc. Về nguyên tắc thì khá đơn giản, vì nước nào cũng là atari; nhưng như đã thấy ở phần “Bạn có thấy nước cướp không?”, đôi khi vẫn có bất ngờ. Dù sao, với chinh quân vẫn có vài lối tắt khi đọc:

• Đọc theo đường chéo: khi đã quen hình zíc zắc của chinh quân, thay vì dựng từng quân của cả hai màu, đôi khi chỉ cần dõi theo đường chéo mà đám quân bị đuổi đang chạy để biết nó dừng ở đâu. Hãy kiểm tra xem đường chéo ấy đâm vào một quân khác, đi sát bên cạnh một quân khác, hay chạy thẳng ra mép bàn. Trăm hay không bằng tay quen.
• Đôi khi bạn cũng có thể tưởng tượng kéo những quân có khả năng phá chinh lại gần điểm khởi đầu của chinh quân. Chẳng hạn với một quân ở điểm sao góc (hoshi), hãy kéo chéo nó vào thiên nguyên (điểm sao trung tâm): chinh quân nào đâm vào thiên nguyên thì cũng sẽ đâm vào quân ở điểm sao kia. Cứ thử xem.

Ở bài thứ nhất, chinh quân của Đen có thành không? Sang bài thứ hai, quân ở điểm sao đã dời vào thiên nguyên, còn các quân đen trắng gần đó vẫn giữ nguyên khoảng cách tương đối (đều là keima). Vậy ở đây chinh quân có thành không?

Ở bài vừa rồi, chúng ta cũng có thể dùng cách đọc theo đường chéo để xem chinh quân có thành không. Nhìn là thấy ngay quân trắng đâm thẳng vào quân đen ở điểm sao. Có điều vẫn phải cẩn thận, kiểm tra xem quân trắng ở gần đó có phá được chinh quân ở đoạn cuối hay không.

Thứ tự nước đi, điểm cốt yếu và quân then chốt

Đọc cờ nhiều rồi sẽ gặp cảnh hai biến dẫn tới đúng một thế quân trên bàn, chỉ khác thứ tự nước đi. Nếu đã phán được thế đó lợi cho Trắng hay cho Đen, thì lần nào đọc tới đây bạn cũng chỉ cần nhớ nó lợi cho ai rồi dừng lại. Hoặc là đối phương đi vào biến ấy và mình vui vẻ chơi theo, hoặc là một trong hai bên sẽ tránh nó, trừ khi có người đi nhầm.

Tương tự, nếu bạn biết có một “điểm cốt yếu” – một nước đáp lại được nhiều nước thử khác nhau, như trong cờ thế – thì đó cũng là lối tắt y như chuyện thứ tự nước đi vừa nói. Chỉ cần nhớ: đối phương đi chỗ này, chỗ kia hay chỗ nọ thì mình luôn đi đúng nước ấy (điểm cốt yếu), và một khi đã yên tâm với biến từ đó trở đi thì thôi không đọc tiếp nữa. Sau nước ở điểm cốt yếu, đám quân sẽ ngã ngũ sống hay chết, hoặc bắt được những quân then chốt – cứ thế mà rút ngắn phần phải đọc.

Vậy “quân then chốt” là gì? Quân cờ nào cũng như nhau, nhưng khi đã nằm trên bàn thì sức nặng của mỗi quân lại khác, tùy chỗ đứng và tùy thời điểm của ván. Đọc một chuỗi nước mà nhận ra được quân nào mình hay đối phương tuyệt đối không thể mất, bạn sẽ rút ngắn được phần phải đọc ở những thế nhiều lựa chọn. Nước nào của mình dọa ăn, hay tốt hơn nữa là ăn đứt được mấy quân then chốt ấy, thì cứ đọc hoặc đi luôn nước đó, biến cờ sẽ đơn giản hẳn.

Chẳng hạn trong một ván giải gần đây, tôi đối mặt với nước cắt của Trắng ở G7.

Ở thế cờ này, tôi xác định G5 và G6 là “quân then chốt”, những quân không thể để mất dễ dàng. Đây là các “quân cắt” chia Trắng thành ba đám, nên để Trắng ăn mất chúng thì thế cờ đơn giản đi rất nhiều và có lợi cho Trắng. Vì vậy ở các biến tiếp theo, hễ hai quân này bị atari là tôi phải đỡ; Trắng đi F7 thì tôi cần tính tới F6 hoặc E5 để cứu chúng. Những ý như thế giúp cắt bớt số biến phải cân nhắc, và tập trung vào việc nên đọc chuỗi nào, cuối cùng chọn chuỗi nào.

Càng lên trình, bạn càng phải cân nhắc nên để dành nước đi buộc đỡ nào, hay đâu là cách ăn quân then chốt tốt nhất khi có nhiều lựa chọn. Dù vậy, các biến buộc đỡ thường dễ tính nhất; khi chúng chạy được thì phần đọc nhẹ hẳn đi.

Trí nhớ và sự tập trung

Bạn cũng có thể thấy rằng dựng một “câu chuyện” trong lúc đọc sẽ giúp nhớ biến và nhớ kết quả của những chuỗi đã đọc. Nhiều người khi đọc sẽ gán ý nghĩa cho từng nước, hoặc dùng từ khóa và mẹo riêng để bám theo diễn biến. Chẳng hạn có người lẩm nhẩm cả chuỗi kiểu “mình atari, đối thủ vươn, mình chặn, đối thủ bẻ, mình bẻ lại…”, biến chuỗi nước thành một mạch kể cho dễ hiểu. Hoặc có người lý giải “mình vươn ở đây để thêm khí, thế thì đối thủ phải chặn, rồi mình quay lại siết một khí bên này, và nước này chính là tesuji trong thế cờ ấy…”. Những mẩu chuyện ngắn kiểu đó giúp lần ra đường đi trong các thế phức tạp, giúp nhớ chuỗi đã đọc và giúp đọc lại thật nhanh khi cần kiểm tra lần nữa.

Cũng theo hướng đó, bạn sẽ gặp những người chơi có đủ kiểu thói quen khi đọc cờ. Có thể là:

• dựng một mạch kể để đi qua các biến
• khẽ ngoáy ngón tay hay gõ nhẹ để bước qua từng nước trong đầu
• lẩm bẩm khe khẽ kiểu “tách tách”, “đây, kia”, “này, nọ” và tương tự, cũng là để sắp xếp những nước đang đi trong đầu.

Không hẳn chỉ khi đọc cờ; lúc đếm hay ước lượng điểm trên bàn cũng thấy y như vậy. Dĩ nhiên chẳng ai dám chắc mỗi người làm thế vì lý do gì, nhưng theo kinh nghiệm của tôi thì nó giúp tập trung thật. Khi cần dồn sức vào một chuỗi phải đọc thật sâu, tôi hay dùng mẹo kiểu đó để sắp lại các biến, bước qua từng nước và quên đi mọi tiếng động xung quanh, từ tiếng đồng hồ cho tới tiếng người chơi khác.

Tất nhiên ở câu lạc bộ hay ở giải, vẫn phải để ý tới người xung quanh. Đếm oang oang như bá tước Count trong Sesame Street (một, hai, ba khí, a ha ha) hay đập quân cờ kêu lốp cốp thì rất dễ làm phiền người khác.

Biết được mấy ý đó rồi, chúng ta luyện và tiến bộ bằng cách nào? 

• Với chinh quân thì tất nhiên là giải bài tập chinh quân. 
• Luyện cờ thế: bài càng khó thì càng phải sàng qua nhiều nước đi đầu; nhiều thế cờ cũng sẽ chuyển hóa lẫn nhau khi hai bên đều đi nước hay nhất.
• Muốn luyện cách nhớ chuỗi nước bằng “câu chuyện”, hãy thử học thuộc ván cờ: ván 9×9 nhỏ gọn, hoặc một số nước đầu trong những ván chuyên nghiệp mình thích. Bạn sẽ thấy dựng chuyện và gán ý nghĩa cho từng nước giúp nhớ lâu hơn hẳn. Ý nghĩa ấy có thể là lý do mình đi nước đó, là điều mình đoán đối phương muốn khi đi nước hay chuỗi nước kia, hoặc chỉ là phỏng đoán xem kỳ thủ chuyên nghiệp đang tính gì (đoán sai cũng chẳng sao).

Gán ý nghĩa cho nước đi và học thuộc ván cờ còn có cái lợi khác: nhớ được X nước đầu của ván vừa chơi để sau đó ngồi bình lại cùng đối thủ, cùng người chơi mạnh hơn hay cùng thầy.

Nhớ hình cờ

Chơi cờ vây một thời gian, hẳn bạn từng nghe ai đó nói “đây là nước đúng hình” hay “đây là điểm cốt yếu của hình này”. Chuyện đó vừa nhắc ở phần cờ thế, nhưng điểm cốt yếu của hình thì đúng ở khắp bàn cờ chứ không riêng gì cờ thế. Càng chơi nhiều, càng thấy có những khuôn hình lặp đi lặp lại ở góc, ở biên và ở trung tâm. Nhớ được các hình đặc biệt, hình đẹp và hình xấu, những hình cờ thế đơn giản từng giải, cùng những hình gắn với tesuji (các đòn), thì tốc độ đọc sẽ nhanh lên rất nhiều.

Chẳng hạn có những hình cờ thế mang tên riêng, xuất hiện nhiều tới mức nên thuộc lòng, như hình chữ L ở góc trên bên trái của hình dưới đây. Tương tự, bạn có thể nghe nói O14 là điểm cốt yếu của bốn quân đen bên phải, nên cả hai bên đều đáng cân nhắc nước ấy.

Muốn nhớ hình tốt hơn, khi giải cờ thế, bài tesuji, bài nối và bài cắt, hãy thử hình dung xem quân nào quan trọng nhất để lời giải chạy được. Tức là bỏ quân nào đi thì biến chính của lời giải sẽ hỏng. Cách này giúp nhận ra quân then chốt trong từng hình và bỏ qua những quân chỉ có mặt cho bài được gọn (những quân đó để dành cho một kiểu bài tập khác!). Nếu chưa từng học về “hình cờ”, bạn có thể giải bài tập, đọc sách, đọc bài viết và xem bài giảng video về hình “đẹp” và hình “xấu” trong cờ vây để nắm được các quân ở gần nhau liên hệ với nhau ra sao. Riêng chuyện này đủ cho hẳn một bài viết, nên muốn đọc thì cứ để lại bình luận nhé.

Cuối cùng là một cách đáng thử: lấy một ván 9×9 chẳng hạn, dừng ở các chặng khác nhau – khai cuộc, trung cuộc hay thu quan – rồi cố nhớ và bày lại thế cờ ở đúng chặng ấy. Tôi vẫn cho học viên làm thế trong giờ dạy; cách này khác hẳn kiểu học thuộc cả ván: ở đây không cần biết quân đã tới đó bằng đường nào, chỉ cần biết trên bàn đang có những quân nào. Một lối tắt rất hữu ích để nhớ kiểu thế cờ này là dựa vào các hình cờ quen thuộc. Thử nhớ xem có quân nào ở điểm 2-2 không, quân bên cạnh là đi chéo (kosumi) hay keima, có hai hay ba quân đứng liền hàng, có chỗ nào cắt chéo hay không. Nhớ như vậy chính là đang luyện nhớ hình cờ, giúp bạn thuộc những hình hay gặp trong ván của mình lẫn của người khác.

Ý tưởng mới

Một thứ khiến việc đọc cờ khó hẳn lên là khi ta không nghĩ ra hoặc không hiểu nổi một nước, một ý tưởng. Bạn còn nhớ lần đầu gặp một tesuji mà thấy chắc chắn mình sẽ không bao giờ nghĩ ra trong ván thật không?

Với tôi, cờ vây dường như không bao giờ cạn ý tưởng mới: cứ mỗi lần tưởng mình đã hiểu kha khá về môn này là lại có thứ gì đó làm mình bất ngờ, trong một biến cờ, một cuốn sách, một video hay một bài tập. Mà đó cũng chính là cách để gặp ý tưởng mới: chơi rồi nhờ đối thủ chỉ lại, vào khóa học hoặc giải bài tập trên Go Magic và ở những nơi khác, đọc sách, xem video, xem livestream – danh sách còn dài.

Bám vào tài liệu đúng trình độ mình có lẽ là cách nhanh nhất để học những ý tưởng dễ gặp trong ván của chính mình. Dù vậy, gần như mọi nội dung cờ vây đều cho ta thứ gì đó mới để nghĩ. Có khi nó còn thúc bạn học nốt phần vẫn khất lần: cái định thức cứ quên hoài, cái hình cờ thế mãi không xong hay hình mà ai cũng bảo phải thuộc lòng.

Đánh giá hình thế tốt hơn

Ý cuối cùng đáng nhắc tới là đánh giá hình thế. Nó bổ trợ cho việc đọc và giúp ra quyết định, dù có thể bạn không xem đó là “đọc cờ”. Đọc xong một chuỗi nước, bao giờ cũng phải tự hỏi “Thế này lợi cho ai?” hay “Có coi là ngang nhau, là kết quả sòng phẳng không?” thì mới biết chuỗi đó có đáng chơi hay không. Cũng bực lắm chứ, khi mất công đọc rồi đối phương lại thoát tiên, hoặc họ tìm ra một nước làm mọi thứ đơn giản đi, thổi bay phần lớn những gì mình vừa đọc.

Ra quyết định và đánh giá hình thế đều quan trọng, mà rèn thì khó hơn một chút; bù lại chúng giúp bạn chốt được những chuyện như: quân nào đáng giữ, có nên giành tiên thủ để thoát tiên không, ai đang dẫn, cuộc giao tranh ở đây lợi cho bên nào, mình cần đả nhập hay chỉ cần giảm đất mà vẫn thắng.

Muốn đánh giá hình thế tốt hơn, có thể luyện theo mấy hướng sau: 

• Bình lại ván đã chơi: tự bình, nhờ AI hoặc nhờ người mạnh hơn,
• Xem bình luận của các kỳ thủ mạnh hoặc kỳ thủ chuyên nghiệp,
• Giải bài tập toàn bàn,
• Luyện đếm ở cả khai cuộc, trung cuộc lẫn thu quan

Bước tiếp theo?

Bạn đã sẵn sàng đọc cờ tốt hơn chưa? Hãy ghé cây kỹ năng của Go Magic, nơi có vô số bài tập để rèn khả năng đọc: cờ thế, tesuji, bài thu quan, bài hình dung giấu đi những quân vừa đi hoặc bắt người giải phải quyết định mà không được đặt quân nào, và tất nhiên là cả bài phán đoán toàn bàn. Bên cạnh đó còn rất nhiều khóa học với bài giảng video kèm bài tập để thử ngay những gì vừa học.